Een gevel van gerecycled plastic. Wandplaten van natuurlijke reststromen. Design gevelzonnepanelen. Houten modules die je niet verstopt, maar juist laat zien. In BLOK komen bestaande, circulaire innovaties samen in één rondreizend paviljoen. Niet om te laten zien wat ooit misschien mogelijk wordt, maar wat vandaag al kan. Voor Blink, REVOLVE en House of Architects is BLOK meer dan een duurzaam bouwwerk. Het is een manier om duurzame innovaties, placemaking én sociale verbinding naar een volgend niveau te tillen.
Geen nieuwe uitvinding, wel een nieuw geheel
Vanuit de ambitie van Blink om duurzame gebiedsontwikkeling tastbaar en beleefbaar te maken, kreeg REVOLVE de opdracht om het circulaire concept voor BLOK te ontwikkelen. “Als impactpartner voor duurzaam vastgoed brengen we graag verschillende partijen met circulaire oplossingen bij elkaar”, zegt Carbon Concepter Lars Kloeg. “Via een marktchallenge hebben we leveranciers en andere specialisten uitgedaagd om hun CO2-arme innovatie aan BLOK toe te voegen. Juist daar zit onze grote kracht. Bij dit rondreizende paviljoen zijn innovaties samengebracht die op dit moment al bestaan. Daarmee laten we voor een groter publiek zien wat nu al mogelijk is.”
Vanuit initiatiefnemer Blink werd gekeken hoe je als gebiedsontwikkelaar vorm kunt geven aan een maatschappelijke functie. Die ambitie is vertaald naar een paviljoen dat niet na één toepassing wordt afgeschreven. “Eén keer een circulair paviljoen maken is zonde”, zegt projectontwikkelaar Job Jansen. “Het bestaat uit drie losse modules en is zo ontworpen dat het kan worden verplaatst. Het paviljoen reist niet alleen langs gebiedsontwikkelingen om innovaties te tonen, maar heeft ook een sociale waarde. BLOK kan per locatie een tijdelijke ontmoetingsplek, buurtmaker of aanjager van participatie zijn. Het kan ook dienstdoen als kenniscentrum om toekomstige bewoners houtbouw te laten ervaren. De ervaring die we met BLOK opdoen, gebruiken we ook om duurzame oplossingen nu al op grotere schaal in projecten toe te passen.”
Job Jansen, projectontwikkelaar bij Blink
Geen duurzame potpourri
Bijna 20 partijen en evenzoveel innovaties bij elkaar zetten, maakt nog geen goed gebouw. Sterker nog: zonder samenhang dreigt precies het tegenovergestelde. “Voor je het weet wordt het een potpourri van materialen en kleuren”, zegt Geurt Holdijk van House of Architects.
“Wij kregen de taak om alle onderdelen tot één architectonisch geheel te smeden. De houten modules vormen daarbij de zichtbare basis. Waar zulke constructies normaal achter afwerkingen verdwijnen, mogen ze in BLOK juist gezien worden. Ook de circulaire materialen krijgen een logische plek in het ontwerp. Duurzaamheid hoeft wat mij betreft niet van een gebouw af te spatten. Als architect heb je de taak om het zo te doen dat je het eigenlijk niet in de gaten hebt. En als je het wél in de gaten hebt, dat het dan een mooie, extra laag in de architectuur oplevert. Wie binnenstapt, moet de ruimte, kleuren en materialen kunnen zien, voelen en ervaren.”
Geurt Holdijk van House of Architects
Samenwerken tot op de hijshaak
Juist het samenbrengen van al die oplossingen levert een van de belangrijkste lessen van BLOK op: de route naar CO₂-vrij bouwen vraagt om samenwerking vanaf het eerste moment. Niet alleen tussen technische innovators, maar ook tussen ontwerpers, ontwikkelaars en de mensen die de plek gaan gebruiken. Dat klinkt vanzelfsprekend, maar dat is het niet. Job zoomt in op het detail van een hijshaak. “De modules moeten bijvoorbeeld op een vrachtwagen kunnen”, vertelt Job. “Daarvoor zijn haken nodig waarmee de modules kunnen worden gehesen. Zo’n detail heeft gevolgen voor ontwerp, productie en planning. We zijn constant aan het leren en aan het aanpassen.
Geurt herkent dat. “Materialen, systemen, ontwikkeling en kosten grijpen voortdurend in elkaar. Een keuze van de ene partij kan gevolgen hebben voor het werk van een andere. Je moet als partners optrekken en niet alleen vanuit je eigen hokje denken.”
Voor Lars zit precies daarin de waarde van het daadwerkelijk doen. “Je kunt publicaties lezen en kennisbijeenkomsten bezoeken, maar tijdens de uitvoering ontdek je pas waar innovaties botsen én waar ze elkaar versterken. Biobased en circulair bouwen leer je het best door het gewoonweg te doen.”
BLOK in aanbouw in de timmerfabriek van Elementem in Hardenberg
De toekomst staat er al
Voor Job gaat een CO₂-vrije toekomst om de hele keten. “Energie duurzaam opwekken, opslaan en gebruiken, materialen kiezen die CO₂ opnemen en samenwerken met duurzame partners. Iedere ontwikkeling vraagt opnieuw om keuzes: hoe bouwen we, waar bouwen we en met wie?”
Geurt voegt daar de architectuur aan toe. “CO₂-reductie mag geen technische exercitie worden die ten koste gaat van de kwaliteit van een gebouw. Een duurzame oplossing moet óók een prettige, vanzelfsprekende omgeving opleveren.”
Voor Lars draait het vooral om haalbaarheid. “Duurzame oplossingen moeten niet alleen noodzakelijk zijn, maar ook aantrekkelijk en schaalbaar. BLOK maakt dat zichtbaar. Een gevel van gerecycled plastic? Die bestaat. Wandplaten uit natuurlijke reststromen? Ook. Gekleurde gevelzonnepanelen gecombineerd met een nestkast? Het kan. Samen vormen die oplossingen geen toekomstbeeld, maar een gebouw waar je echt doorheen kunt lopen.”
Van praten over verandering naar erin lopen
Daar ligt ook de gezamenlijke trots. Job ziet vooral hoe een idee werkelijkheid is geworden. “BLOK krijgt écht waarde als het op verschillende plekken mensen samenbrengt en gebiedsontwikkeling zichtbaar en bespreekbaar maakt. Voor nu kijk ik zelf ook met verwondering rond. Het is echt vét geworden.” Geurt deelt die verwondering. “Er staat nu een circulair paviljoen dat bezoekers daadwerkelijk kunnen aanraken en ervaren: een plek waar ruimtelijkheid, materialen en architectuur samenkomen. Het is oprecht iets wat je nog niet heel vaak tegenkomt in onze vakwereld.”
Voor Lars zit de winst in het bewijs dat BLOK levert. “Het paviljoen is CO₂-negatief gerealiseerd met bestaande innovaties. Dat leek een ver toekomstbeeld, maar dat is het niet. En misschien is dat wel de belangrijkste functie van BLOK. Niet nóg een verhaal vertellen over de toekomst van de bouw, maar de deur opendoen en zeggen: kom binnen en ervaar het zelf.”
BLOK is ontstaan vanuit een gedeelde urgentie: de opwarming van de aarde vraagt om een bouwsector die niet langer uitstoot, maar actief CO₂ reduceert. De transitie naar een regeneratieve, biobased en circulaire gebouwde omgeving vraagt om samenwerking, experimenteren en een cultuur waarin kennis open wordt gedeeld. BLOK maakt die omslag zichtbaar en tastbaar. Het rondreizende paviljoen toont dat CO₂-besparende oplossingen niet alleen technisch haalbaar zijn, maar ook esthetisch, comfortabel en schaalbaar.
BLOK is een initiatief van JAJO-ondernemingen Blink en Janssen de Jong, met REVOLVE als impactpartner voor duurzaam vastgoed en Elementem als bouwer van het paviljoen. Architectenbureau House of Architects is verantwoordelijk voor het ontwerp van het paviljoen en Finch Buildings heeft de houten CLT-modules uitgewerkt. Hal2 is verantwoordelijk voor het circulaire interieur.
